İkinci yazımdan herkese merhabalar 🙂 Bu incelemede ele alacağımız konu OSI Modeli.

Peki nedir bu çok bahsedilen OSI Modeli  ?

file-transfer

   OSI (Open Systems Interconnection) modeli ISO (International Organization for Standardization) tarafından geliştirilmiştir. Bu modelle, ağ farkındalığına sahip cihazlarda çalışan uygulamaların birbirleriyle nasıl iletişim kuracakları tanımlanır. OSI modeli herhangi bir donanım ya da bilgisayar ağı tipine göre değişiklik göstermemektedir.

   ISO standartı yedi katmana ayırmıştır.

osi1

bunlar sırasıyla;

1) Fiziksel Katman ( Physical Layer )

2) Veri Bağlantısı Katmanı ( Data Link Layer )

3) Ağ Katmanı ( Network Layer )

4) Taşıma ( Transport Layer )

5) Oturum ( Session Layer )

6) Sunum ( Presentation Layer )

7) Uygulama ( Application Layer )

 

İlk üç katman Ortam Katmanları, kalan dört katman ise Sunucu Katmanları olarak ele alınır.

Kısaca bu katmanların ne olduklarını ve ne işe yaradıklarına değinelim.

1) Fiziksel Katman ( Physical Layer )

physical layer

Bu katman donanım katmanı olarak da geçer. Verilerin karşı tarafa taşınırken alacağı fiziksel yapıyı tanımlar. Yani bu katman veri bitlerinin karşı tarafa, kullanılan medya (kablo,fiber optik, radyo sinyalleri vs. ) üzerinden nasıl gönderileceğini tanımlar. Bu katman için veri bit katarı olarak adlandırılır. ( Bit katarı: Sayısal belleklerde en küçük bellek ölçüm birimidir.)

Bu katmanın çalışan elemanları; Kablolar, Ağ Arayüz Kartları ve Elektrik Sinyalleridir.

2) Veri Bağlantısı Katmanı ( Data Link Layer )

data link layer

Veri bağlantısı katmanı donanım katmanına erişmek ve kullanmak için gerekli olan kuralları belirler. Bu katmanın büyük bir bölümü ağ kartı içerisinde gerçekleşir. Veri bağlantısı katmanı ağ üzerindeki diğer cihazları tanımlar, kablonun o anda kimin tarafından kullanıldığı tespit eder, fiziksel katmanda gelen verinin hatalara karşı kontrolü yapar ve son olarak da hedef ve kaynak cihazların iki ucunun da aynı hızda çalışmalarını sağlar.

Bu katman iki alt bölüme ayrılır.

a) Media Acces Control ( MAC )

Ortama Erişim Yönetimi, bir bilgisayar ağında, bir cihazın ağ donanımını tanımaya yarar. MAC adresi, bilgisayarın ethernet kartı üreticisi tarafından kodlanan bir bilgidir. Her donanım için özel bir adresi vardır. Aynı MAC adresine sahip birden fazla ağ cihazı yoktur ve MAC adresi sadece yerel ağlarda haberleşmeyi sağlar.

475px-mac-48_address.svg

( MAC adresinin yapısı)

b) Logical Link Control ( LLC)

Mantıksal bağlantı Kontrolü, bu alt katman bir üst katman olan Ağ Katmanı için geçiş görevi yapar. Protokole özel mantıksal portlar oluşturur. Böylece kaynak cihazda ve hedef cihazda aynı protokoller iletişime geçebilir ( TCP/IP – TCP/IP ).

data_link_layer-header-2

DATLINK

Bu katmanın görev yapan eleman ve protokolleri; Ethernet, HDLC, Wi-Fi, Token Ring.

3) Ağ Katmanı ( Network Layer )

network-layer-osi-model

Veri paketinin farklı bir ağa gönderilmesi gerektiği zaman, veri paketine yönlendiricilerin kullanacağı bilginin eklendiği katmandır. IP iletişim protokolü bu katmanda görev yapar. Kısaca bu katman sunucular arası yönlendirme dahil olmak üzere kaynaktan hedefe pakete iletilmesinden sorumludur.

Bunların yanında Taşıma Katmanından gelen hizmet isteklerine cevap verir ve bu hizmetleri Veri Bağlantısı Katmanına iletir, adresleri yönlendirerek (router) işlemi yapar, verinin kaynaktan hedefe ulaşması için gitmesi gereken yolu tayin eder.

Bu katmanın görev yapan eleman ve protokolleri; IP, IPv4, IPv6, ICMP, ARP, IGMP

4) Ulaşım ( Transport Layer )

transport layer

Taşıma Katmanı, üst katmanlardan gelen veriyi ağ paketi boyunca parçalara böler. Alt ve üst katmanlar arasında geçiş görevi görür ve böylece alt katmanlar verinin ne olduğuna bakmadan karşı tarafa yollama işini yaparken üst katmanlar da donanım ile ilgilenmeden verinin kendisi ile uğraşarak zaman kaybı önlenmiş olur.

TCP/IP Taşıma Protokollerinin Karşılaştırılması

    UDP   TCP   DCCP SCTP
Paket başlığı boyutu 8 Bayt 20-60 Bayt 12 ya da 16 bayt 12 Bytes + Veri Yığını
Taşıma katmanı paket tipi Datagram Segment Datagram Datagram
Port numaralama Evet Evet Evet Evet
Hata kontrol İsteğe Bağlı Evet Evet Evet
Güvenilirlik: ARQ ile hata kurtarma Hayır Evet Hayır Evet
Sanal ağlar: Sıralı numaralandırma ve yeniden sıralandırma Hayır Evet Evet İsteğe Bağlı
Akış kontrolü Hayır Evet Hayır Evet
Tıkanıklıktan kaçınma: Hayır Evet Evet Evet
Çoklu akış Hayır Hayır Hayır Evet
ECN desteği Hayır Evet Evet Evet
 uyumluluğu Evet Evet Evet Hayır


Bu katmanın eleman ve protokolleri; TCP, UDP,SPX, DCCP, SCTP

5) Oturum Katmanı ( Session Layer )

sessionlayer

Bir bilgisayar birden fazla bilgisayarla aynı anda iletişim içinde olduğunda, gerektiği zaman doğru bilgisayar ile konuşmasını sağlar. Ağda iki uygulamanın haberleşmesini sağlar. Uygulamalar arasındaki bağlantıları kurar, yönetir ve sonlandırır. Bu katman farklı bilgisayarlar ile haberleşmeyi sağladığı için Port Layer adını da alır.

Örneğin A bilgisayarı B üzerindeki yazıcıdan çıktı alırken, C bilgisayarı B üzerindeki diske erişiyorsa, B hem A ile olan, hem de C ile olan iletişimini sürdürmek zorundadır. Bu işi de Oturum Katmanı sağlar.

Bu katmanın eleman ve protokolleri; Named Pipes,  NetBIOS, SIP, SAP, SDP.

6) Sunum ( Presentation Layer )

presentation layer

   Bu katmanın en önemli görevi yollanan verinin karşı bilgisayar tarafından anlaşılabilir halde olmasını sağlayarak farklı programların birbirlerinin verilerini kullanabilmesini mümkün kılar.

   DOs ve Windows 9x metin tipli veriyi 8 bit ASCII olarak kaydederken (örneğin A harfini 01000001 olarak), XP tabanlı işletim sistemleri 16 bit Unicode'u kullanır (A harfi için 00000000 01000001). Ancak kullanıcı tabii ki sadece A harfiyle ilgilenir. Sunum katmanı bu gibi farklılıkları ortadan kaldırır.

   Sunum katmanı günümüzde çoğunlukla ağ ile ilgili değil, programlarla ilgili hale gelmiştir. Örneğin iki tarafta da GIF formatını açabilen bir resim gösterici kullanılıyorsa, bir cihazın diğeri üzerindeki bir GIF dosyayı açması esnasında sunum katmanına bir iş düşmez, sunum katmanı olarak kastedilen şey, aynı dosyayı okuyabilen programlar kullanmaktadır.

Adsız

Bu görsel Sunum Katmanın farklı bir özelliğini göstermektedir.

Kısacası Ağ hizmeti ve uygulama arasında veri çevirisi yapar.

Sunum Katmanının eleman ve protokolleri; TDI, ASCII, EBCDIC, MIDI, MPEG

7) Uygulama Katmanı ( Application Layer )

Programların ağı kullanabilmesi için araçlar sunar. Bilgisayar uygulaması ile ağ arasındaki arabirim görevini yapar. Katmanlar sıralışında kullanıcıya en yakın olan katmandır. Yalnızca bu katman diğer katmanlara servis sağlamaz.

Microsof API'leri uygulama katmanında çalışır. Bu API'leri kullanarak bir uygulama yazan yazılımcı, örneğin bir ağ sürücüsüne erişmek gerektiğinde API içerisindeki hazır aracı alıp kendi uygulamasında kullanır ve alt katmanlar gerçekleşen onlarca değişik işlemin hiçbirisiyle uğraşmak zorunda kalmadan işini bitirebilir.

Kısaca Uygulama katmanının görevi uygulamalar için ağ işleyişleridir.

Bu katmanın eleman ve protokolleri; HTTP, SMTP, POP, SNMP, FTP, Telnet, NFS, NTP, SSH, GTP, SDP, DNS.

OSI Modelini tek bir görselde özetlemek gerekirse

OSI600213

 

Bir dahaki yazımda görüşmek üzere 🙂

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here